Jakie zagrożenie niesie spożywanie ryb?

Czy jedzenie ryb jest zdrowe? Dlaczego są ograniczenia w ich spożywaniu? Co takiego wyjątkowego kryje się w rybach?

Przede wszystkim należy sobie odpowiedzieć na pytanie czym mięso ryb różni się od mięsa zwierząt lądowych (ptaków, ssaków)? Średnią zawartość białka, tłuszczu i cholesterolu dla ryb i mięsa przedstawia tabelka poniżej.

ryby tabelka
Witać, że różnice w najważniejszym składniku mięsnym jakim jest białko nie jest duża. W przypadku składników mineralnych również różnice są niewielkie. Jedynie zawartość jodu i selenu w rybach morskich jest większa niż w przypadku mięs. Mięso ryb tak samo jak mięso zwierząt lądowych zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne, czyli jest białkiem pełnowartościowym. Co takiego zatem je wyróżnia?

W porównaniu do mięs mają mniejszą zawartość tłuszczu (nawet tłuste ryby mają go mniej niż mięso), ale za to rodzaj tego tłuszczu jest zupełnie inny. Tłuszcz ryb zawiera duże ilości długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z grupy omega-3 (DHA i EPA). To te części składowe ryb są tak wyjątkowe i niepowtarzalne.

Jakie działanie na organizm ludzki maja kwasy omega-3? Czym różnią się od innych kwasów tłuszczowych? PUFA, czyli polyunsaturated fatty acid, inaczej zwane wielonienasycone kwasy tłuszczowy występujące w rybach, czyli kwas dokozoheksaenowy (DHA) oraz eikozopentaenowy (EPA) jak wynika z badań obniżają stężenie trójglicerydów (TG) oraz frakcji złego cholesterolu (LDL) we krwi. Dzięki temu obniżają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Ponadto obniżają stężenie markerów i mediatorów zapalnych, czyli zmniejszają odczyn zapalny. Są wskazane dla sportowców (podczas wysiłku fizycznego powstaje więcej rolnych rodników mogących wywołać stan zapalny), oraz podczas wydzielanie większej ilości mediatorów zapalnych (choroby stawów czy nawet przeziębienie). Innymi ich korzyściami jest profilaktyka i leczenie chorób związanych z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego oraz przewlekłymi stanami zapalnymi (astma, zapalenie stawów, alergia). Odgrywają również rolę w prawidłowym funkcjonowania ośrodkowego okładu nerwowego (OUN). Są szczególnie zalecane podczas tworzenia się (płód) i rozwijania mózgu (dzieci).

Polskie Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia zaleca spożywanie tłustych ryb min 2 razy w tygodniu, a Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) oraz Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności zalecają, aby kobiety w ciąży i karmiące piersią nie spożywały ryb w ilości większej niż 2 porcje w tygodniu. Badania pokazują, że długołańcuchowe kwasy tłuszczowe mają dobroczynny wpływ na zdrowie, dlaczego zatem zaleca się ograniczanie spożywania ryb – produkty, który jest bogaty w DHA i EPA?

Wody, w których żyją ryby są zanieczyszczone metalami ciężkimi i toksynami. Ryby chłoną te zanieczyszczenia, więc ich mięso oraz tłuszcz wykazują większą zawartość m.in. metylowanych pochodnych rtęci, kadmu, arszeniku, polichlorowanego bifenylu, polibromowanego dibenzoeterów, dioksyny. Dopuszczalny poziom zanieczyszczeń ryb rtęcią reguluje Rozporządzenie Komisji Europejskiej, także pojedyncza porcja nam nie zaszkodzi. Jednak przy dużym i częstym spożyciu ryb mogą zostać przekroczone dopuszczalne normy do spożycia, co może skutkować zatruciem organizmu oraz chorobami. Mogą wystąpić m.in. problemy neurologiczne, a w przypadku kobiet w ciąży – zaburzenia rozwoju płodu.

W związku z tym nie zaleca się spożywania ryb, które wykazują duża zawartości tych składników. Takimi rybami są przede wszystkim duże ryby – tuńczyk, rekin.

Najbardziej preferowanymi rybami są te, które zawierają sporą ilość tłuszczu (omega-3) a niewielka ilość toksyn. Są to łosoś hodowlany, sardele, śledź atlantycki, łosoś z połowu, sardynki, pstrąg, tuńczyk (biały).

Mimo całego szału na omega-3 część badań, w tym te najnowsze pokazują, że przyjmowanie omega-3 lub spożywanie ryb nie miało większego wpływu na współczynnik śmiertelności liczbę zawałów serca czy udarów1. Ponadto odkryto zależność między zwiększonym spożyciem kwasów omega-3 i występowaniem cukrzycy typu 22. Odkryto związek chorób sercowo-naczyniwych ze spożyciem metylortęci, która występuje w tych samych produktach spożywczych co kwasy omega-3. Istnieją sugestie, że wysoka zawartość selenu jaka występuje w rybach może niwelować szkodliwość rtęci. W dalszym ciągu trwają na tym badania. Obecnie uważa się, że dobroczynny wpływ kwasów tłuszczowych z grupy omega-3 przewyższa szkodliwe działanie związków rtęci. Jednak osoby spożywające duże ilości ryb powinny zwracać uwagę na rodzaj spożywanych ryb z uwzględnieniem tych gatunków, które zawierają niewielką ilość kontaminantów (zanieczyszczeń). Oficjalne dane podają, że spożywanie 250mg/dzień DHA/EPA (omega-3) jest wystarczające w celach profilaktycznych.

Piśmiennictwo:

Mozaffarian D. i Rimm E.B., Fish intake, contaminants, and human health: Evaluating the risk and the benefits, „’JAMA: The Journal of the American Mediacal Association” 2006; 296: 1985
dr Thomas Campbell, Plan Campbella, wydawnictwo galaktyka, Łódź 2015
https://ndb.nal.usda.gov/ndb/foods
Geleijnse J.M. I wsp.: Blood pressure response to fish oil supplementation: metaregression analysis of rendomized trials. J. Hypertens., 2002; 20: 1493-1499
Szostak-Węgierek D.: Leczenie hiperlipidemii u kobiet w ciąży. W: Cybulska B., Kłosiewicz-Latoszek L.: Zaburzenia lipidowe. Poznań, 2010: 159
Wytyczne Grupy Roboczej Polskiego Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia dotyczące zasad prawidłowego żywienia
Zargar A. i wsp. : Long chain omega-3 dietary supplements: a review of the national library of medicine herbal supplementa datebase. Metab. Syndr. Relat. Disord., 2011; 9: 255-271
1 Rizos E.C., Ntzani E.E., Bike E., Kostapanos M.S., and Elisa M.S., Association between omega-3 fatty acid, and the risk of major cardiovascular diseae events: A systematic rewie and meta-analysys, JAMA: The Journal of the American Medical Assosiation 2012; 308: 1024-1033
2Kaushik M., Mozaffarian D., Spiegelman D., Manson J.E., et al. Long-chain omega-3 fatty acid, fish intake, and the risk of type 2 diabetes mellitus, American journal of Clinnicak Nutrition, 2009: 90:613-620 http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?articleid=1357266 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22968891

Zadzwoń do nas

534 301 920